ترجمه در ایران ( درد و دل های یک مترجم )

ایرانیان مردمانی با تمدن و هنر دوست بوده اند و همواره سعی کرده اند با  همسایگان خارجی خود  ارتباطی نزدیک داشته باشند . مترجمان در  تاریخ ایران نقش مهمی داشتند و   سعی می کنم  در مقاله ای جدا  اشتباهات و شاهکارهای مترجمان را در تاریخ ایران  جمع آوری کنم .  مترجمان  در زمینه های مختلف فعالیت می کردند  :

در قالب هنر و ادب  : داستان نویسی , نمایشنامه نویسی , شعر نویسی ,

در قالب سیاست : مترجمان دولتی و شاهی   , مترجمان مشاور سیاسی , مترجمان  اسناد دولتی  ( تفاهم نامه ها )

و دیگر  زمینه هایی که همواره مترجمان در دستگاه های مختلف  نقش داشتند چرا که ایران  در دوره قاجاریه و پس از آن  علاقه ی شدیدی به ارتباط با غربی ها  پیدا کرد . گاه  مترجمان و زباندان ها خودشان بر تخت قدرت  تکیه می زدند  چراکه می توانستند بهتر از بقیه  مفاهیم جهانی را درک کنند .

در زمانه امروز  , مترجمان بصورت دانشگاهی در آمده اند  و بیشتر  جذب  بخش های فرهنگی ( بخصوص  مطبوعات و رسانه های جمعی ) می شوند  . اکنون  که  ایران ما با کمبود  دانشگاه روبرو است بیش از 70 تا 80 درصد دانشجویان  رشته های علوم انسانی  مخصوصا زبان شناسی ادبیات و ترجمه از روی سرنوشت مجبور به انتخاب این رشته ها شده اند . اگر  آمار گیری دقیقی از ورودی های دانشگاه های ما بکنند  حتما خواهید دید که بسیاری از دانشجویان  به رشته ی دیگری  علاقه دارند . البته نا گفته نماند که این لاکپشت دولتی  خپل در حال ساخت و ساز  دانشگاه های بیشتر است  جوری که در شهرهای مختلف  خانه ای چند طبقه و حیاط دار نیز  دانشگاه می گویند و نام  آموزش عالی بر سر در آن می درخشد .

از این روست که مترجمانی  نالایق و بی سواد  وارد جامعه  می شوند  . طوری که خود ما نیز  هنگام گوش دادن به  ترجمه شفاهی آن ها در همایشی بزرگ و حساس اشک حسرت و تحقیر از چشمان ناتوانمان  بیرون می آید و  با حالتی مغرورانه و پوچ سوال می کنیم آیا از این ها  در این کشور  بهتر نداریم ؟  مترجمانی که  لهجه ی  انگلیسی آن ها  بیشتر شبیه  هندی هایی است که سواد انگلیسی مطلوبی ندارند .

آیا واقعا یک  بومی  انگلیسی  به این لهجه افتضاخ  گوش می دهد و یک ساعت و چندی پای سخنان رئیس جمهور ما می نشیند ؟

ترجمه در  ایران مانند هر  رشته ی دیگری مطلوم است شما کافی است در  موتور جستجو گر  گوگل کمی جستجو کنید ومشاهده کنید که به چه راحتی می شود  زبان های انگلیسی ,فرانسه , ایتالیایی  , عریی و غیره  را  آنلاین ترجمه  کرد .

آیا در دانشگاه های ما  دانشجویان تحقیق می کنند که بخواهند زبان فارسی  را  سرفراز کنند . آری همه ما  گوگلی شده ایم و کافی است که به ما بگویند  تحقیق بیاورید  نتنها  ناراحت نمی شویم و سختمان  نیست  بلکه  به راحتی با چند کلیک ساده و جستحو در گوگل  تحقیق آماده است .

ما مترجمان باید  سرلوحه و الگو  ادبستان و فرهنگستان مردمی باشیم  نه اینکه  در طول عمر خود تعداد کتاب های داستانی که خوانده ایم  با احتساب  شنگول  و منگول  و حسن کچل به 10 کتاب هم نرسد .

آیا می دانید آخرین کتاب فارسی ترجمه شده  نامش چیست ؟ آیا  می دانید داغترین  رمان  فارسی  حالا نامش چیست ؟ آیا شما مترجم  خوب می دانی بهترینو  سرشناسترین مترجم ایران کیست و کتاب هایش چیست ؟

از دانشجویان که بگذریم به اساتید محترم می رسیم :

پای درد و دل آنها که بنشینیم  اولین چیزی که می شنویم  خرج  زن و زندگی است و اینکه  10 ساعت و اندی کار می کنند  و کلی کلاس بر می دارند اما بازهم  قادر به خرید  پراید ساده ( لگن آهن پاره ساخت  دزدان شریف ایرانی ) هم نیستند  چه برسد خرید خانه که برای انها هم آرزو شده است . با این همه مشکلات  آیا وقت  به روز رسانی  اطلاعات و دانش آنها فراهم است ؟  اساتید مهربانی که مانند پروانه دور شمع   ( پول ) می گردند . از این که بگذریم خیلی از آن ها سواد کامپیوتری و اینترنتی  درست حسابی هم ندارند . حتی نمی دانند  یاهو با گوگل چه فرقی می کنند  یا اصلا  تا به حال  در عمرشان نام Google  Reader  را هم  نشنیده اند , حال چه انتظاری دارید ؟  توقع دارید همایش  آنلاین ترجمه برایتان بگذارند .

همواره ادعا می کنیم  که روزگاری تمدن داشتیم اما از  فضل  پدر  تو را چه حاصل ؟

با امید  ایرانی  متمدن و  آباد

فرشاد غضنفری